სამაგანძუროს ხევსურნი

“ხევსურეთისა” და ცენტრალური გუდანის ჯვრის – “სახმთოს” ძლიერების გარანტს წარმოადგენდა სამი რიცხვმრავალი გვარი: ჭინჭარაული, არაბული და გოგოჭური, რომელთაც მეორენაირად “გუდანის ჯვრის მაგანძურნი” (“სამაგანძურო”) ეწოდებოდა. ძველად სამაგანძურო უფრო რიცხვმრავალი გვარებისაგან შედგებოდა და ერთიანად მათ “საათაბაკურო” ეწოდებოდა. რომელიღაც პერიოდში ხევსურულ გვარებს შორის მტრობა ჩამოვარდნილა და არაბასა და ჭინჭარას შთამომავლებს გუდანის ჯვრის ძალით დაუმარცხებიათ მოწინააღმდეგენი. სამაგანძუროში შედიოდნენ ფიცხელაური, … Read more

საათაბაკურო

გადმოცემით გუდანის ჯვრის ყმა მაგანძურებს უძველეს დროს საათაბაკურო (საათაბაგურო) ეწოდებოდა. ზოგი ანდრეზით ათაბაკური არაბას, ჭინჭარას და გოგოჭას მამა იყო, ზოგი გადმოცემით კი იგი მომდინარეობს ბაკურიდან ან ათაბაგიდან. ფარნავაზიანთა სამეფო სახლში და შემდგომ ხშირია მეფეთა სახელი “ბაკურ”. ცნობილია ისიც, რომ მთიანეთს ერთხანს განაგებდნენ “შვილნი ბაკურისნი.” რომელიმე ბაკური ან ათაბაგი ხევსურთა მართვისას უნდა დაყრდნობოდა გუდანის ჯვარს და … Read more

ხევსურეთი და ხევსურები

“ვიწრო გაგებით ხევსურეთი არის მხოლოდ ის სოფლები და მიწა-წყალი, რომელიც მდებარეობს კავკასიონის მთავარი ქედის გადმოღმა ხევსურეთის არაგვის აუზში, რომელიც ერთვის არაგვს ორწყალში.” (აკ. შანიძე) “ხევსურები მხოლოდ პირაქეთ ნაწილს, არაგვის ხეობაში მოქცეულ მთებს (ბაცალიგო, ბარისახო) უწოდებენ ხევსურეთს.” (ს. მაკალათია) “პირაქეთელი ხევსურები თავიანთ თავს თვლიან ნამდვილ ხევსურებად და მიწა-წყალსაც ბუდე ხევსურეთს უწოდებენ.” (ბ. ჯორბენაძე) დღევანდელი ხევსურეთისა და … Read more

სოფელთა განსახლების ძირითადი ფაქტორები და სოციალური სტუქტურა

ხევსურეთი აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კუთხეა თავისი გეოგრაფიული მდებარეობით, ბუნებით წარსულით, მატერიალური და სულიერი კულტურით, მეურნეობის ფორმებით, ყოფის ტრადიციული თავისებურებებით. აქედან გამოდინარე, მკვლევართ, თუ უცხოელი მოგზაურთა ინტერესი ამ კუთხისამდი თავიდანვე განზრახული იყო. ხევსურეთი, რომელიც დღეს ადმინისტრაციულად დუშეთის რაიონში შედის, ფშავი, თუშეთს, ხევს და გუდამაყრის შორისაა მოქცეული. მისი ჩრდილოეთი საზღვარი კი ჩვენი რესპუბლიკის საზღვარს ემთხვევა … Read more

წყალთ დალოცვა შატილში

ღმერთო, დიდება შენდა, ღმერთო მადლი შენდა. აქ ნათქვამ მანდ მადიოდას, წეს იყვას მართებული, მკვდარს შანდობა მიუდიოდას. სადაც შენ ხარ (სახელი მიცვალებულისა), შენამც გერგების, გეხმარის ეს დადგმულ ტაბლაი, ეს წყალიც შაგინდნას, მაგახმარას ღმერთმ, უწყლოობითამც ნუ ღონდები. სწორ – ამხანიგთამც დაიწვევ წყალზედაც, ტაბლაზედაც. შაგინდნას, მაგახმარას ქრისტიანობის გამჩენ ღმერთმ. შატილი. ჩალხია ჭინჭარაული, 84 წლის, 1943წ. ჩამწერი თ.ოჩიაური. მომზადებულია … Read more

მაისურები

საიტის და ზოგადად ხევსურეთის პოლულარიზაციის მიზნით, გვინდა დავბეჭდოთ მაისურები.  ამისათვის კი გვჭირდება დაფინანსება. წინა მხარეს ლოგო, ხოლო ზურგზე ფარ- ხანჯალი და ეწერება ცნობილი,  გამორჩეული გამონათქვამი, ხევსურეთზე,ხალხური ან თანამედროვე მწერლის,პოეტის, შეგიძლით მოგვაწოდოთ თქვენც  ცნობილი ფრაზები. მისაღებია რჩევები და შემოთავაზებები.

უფრის თვალი

ხევსურების წარმოდგენით ავთვალს შეუძლია ადამიანისა და საქონლის დაზარალება. ისინი დიდ ხუთშაბათს პურს არ ჭამდნენ. ქალები წყალს უმძრახად მოიტანდენ და ცეცხლის პირას დადგამდნენ. შემდეგ კერიიდან ნაკვერჩხალს აიღებდნენ, წყალში აგდებდნენ და იტყოდნენ: ,, ჩაიშანთას ჩემდ ავით თვალითა, გულითა შემომხედავი, ჩეეშრიტოს თვალი”. შემდეგ ამ წყლით სახეს მოიბანდნენ და საქონსაც შეასხამდნენ. ლოცვა: მლოცველ დედაკაცს ხელში უჭირავს ნახშირი და დანა. … Read more

მშობიარობა

ხევსურული ადათით მშობიარე ქალს შვილის გაჩენა შეუძლია სოფლის გარეთ აშენებულ ფარღალალა ქოხში – რომელსაც საჩეხს ეძახიან. ამისათვის მშობიარე წინასწარ შეიტანს ქოხში საჭირო ჭურჭელს, ტანსაცმელს, საჭმელს. როცა მუცელი ასტკივდება უფროსი დედაკაცი ქოხამდე გააცილებს, შემდეგ მას აღარავინ მიეკარება. მშობიარე საწოლს გამართავს, თავ ქვეშ ხანჯალს დაიდებს რომ მავნე არ გაეკაროს. ბავშვს ჭიპლარს თვითონ მოსჭრიდა დუქარდით. რაც უნდა მძიმე … Read more

თეონა ქუმსიაშვილის საღამო

27 იანვარს თეონა ქუმსიაშვილის საღამო გაიმართა, ქალაქ დუშეთის კულტურის სახლში. 2011 წლის 27 იანვარს ის 27 წლის უნდა გამხდარიყო, მაგრამ სამწუხაროდ ის დღეს ჩვენთან აღარ არის. ერთ მისდამი მიძღვნილ ღონისძიებაზე იყო ნახსენები ჩატარებულიყო ისეთი საღამოები , რომელსაც ” თეოს დღეებს” დაარქმევდნენ , რაც ძალიან კარგი ინიციატივაა, ეს კიდევ ერთხელ მიგვანიშნებს თუ როგორ ძლიერ უყვარდა თეონა … Read more

ხევსურული საღამო გუდაურში

გუდაურში ღია ცის ქვეშ გრანდიოზული ხევსურული საღამო გაიმართა. დამსვენებლებისა და მოწვეული სტუმრების წინაშე, როგორც ადგილობრივი ფოლკლორის წარმომადგენლები, აგრეთვე, თბილისიდან ჩამოსული ანსამბლები ხევსურული მოტივებით წარსდგნენ. მოხდა ახალგაზრდა ხევსური პოეტების ლექსების პრეზენტაციაც. სპეციალურად საღამოსთვის დამზადდა ხევსურული ლუდი, რომლის დაგემოვნება ყველა სტუმარს შეეძლო. ღონისძიება მიზნად ისახავდა ხევსურეთის აღორძინებას, დაცარიელებისაგან გადარჩენას და ტურისტული პოტენციალის, ადათ-წესების პოპულარიზაციას. ტრადიციულად ხევსურული ფესტივალი … Read more

კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტთა ინვენტარიზაცია ხევსურეთში

ხევსურეთის ტერიტორიაზე, მატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების– ციხე-კოშკების ნაშთების, ჯვარ-ხატებთან დაკავშირებული ნაგებობების,ხევსურული საცხოვრებელი სახლებისა და სხვადასხვა ეპოქის არქეოლოგიურიძეგლების გამოვლენისა და შესწავლისათვის 2008 წელს ფართომასშტაბიანისამუშაოები განხორციელდა. გამოვლინდა და აღინუსხა პირაქეთა ხევსურეთისძნელად მისასვლელ მთის კალთებზე გაბნეული ისტორიულ-არქიტექტურულიდა არქეოლოგიური ძეგლები, შესრულდა მათი ფოტოფიქსაცია, გამოიხაზა გეგმები,დაზუსტდა ძეგლების ადგილმდებარეობა, GPS-ით დაფიქსირდა ძეგლებისკოორდინატები, განისაზღვრა არაერთი ძეგლის ფუნქცია.ინვენტარიზაციის შედეგად, დაფიქსირდა სხვადასხვა ხასიათის (საკულტო,თავდაცვითი … Read more

მნიშვნელოვანი შეთავაზება მათ, ვინც დაინტერესებულია ხევსურეთით

თქვენ წინაშეა საიტი, რომელიც ცდილობს მაქსიმალური ინფორმაცია მოგაწოდოთ საქართველოს ულამაზესი კუთხის ხევსურეთის შესახებ. საიტი არის ყველასთვის,ვისაც უყვარს ხევსურეთი, პატივს სცემს მის ადათ- წესებს და ხიბლავს მისი უმშვენიერესი და ენითაღუწერელი სილამაზე… გთხოვთ.ყველა დაინტერესებულ ადამიანს მოგვაწოდოთ სურათები,სტატიები, რეალური ამბები და ზოგადად ,ყველაფერი ხევსურეთის შესახებ. . . (ეცადეთ ინფორმაცია იყოს ყველანაირად გადამოწმებული და დაზუსტებული ) მადლობთ.

ხევსურული საღამო – “ჩემი ხევსურეთი”

9 დეკემბერს, ხევსურული საღამო გაიმართა შერატონ მეტეხი პალასში.
მონაწილეობა მიიღეს,როგორც ბარისახოდან ჩამოსულმა ხევსურებმა ასევე,ადგილობრივებმა.მოეწყო გამოფენა,ბარისახოს სკოლა-პანსიონის მოსწავლეებმაც გამოფინეს სხვადასხვა ნამუშევრები.

ხევსურული საღამო შერატონში
ხევსურული საღამო

Read more