Krajobraz Pszaw-Chewsureti | Хевсурети

Krajobraz Pszaw-Chewsureti

Chewsuretia położona jest w północno-wschodniej części Gruzji, na północnych i południowych stokach głównego grzbietu Kaukazu Wielkiego. Wschodnie i zachodnie granice Pszaw-Chewsuretii są wyznaczone przez wysokogórskie pasma. Zachodnią granicę formują, patrząc od północy: pasmo Kidegany, masyw Czauchi oraz łańcuchy gór Alewi i gór Gudamakarskich. Wschodnia granica rozciąga się od pasma Muco, przez pasmo Acunty, do okolic góry Borbalo i Grzbietu Kachetyńskiego. Część grzbietu Wielkiego Kaukazu przecina region z zachodu na wschód, od masywu Czauchi do góry Didi Borbalo, i nosi nazwę Grzbietu Chewsurskiego. Dzieli on Chewsuretię na dwie części – Chewsuretię Południową (Piraketa Chewsureti) i Półnoną (Pirikita Chewsureti), graniczącą od północy z Czeczenią i Inguszetią. Chewsuretia Północna obejmuje kilka oddalonych od siebie wąwozów. Patrząc od zachodu, są to: w dolinie rzeki Asy – wąwóz Archoti; w basenie rzeki Argun – wąwozy Guro-Szatilii Ardoti. Chewsuretia Południowa rozciąga się wzdłuż wąwozu rzeki Aragwi Chewsurskiej oraz jej dopływów. Pszawia leży dalej na południe, wzdłuż doliny rzeki Aragwi Pszawskiej. Cechą charakterystyczną chewsurskich gór są strome zbocza i kopulaste szczyty. Kształtuje to typowy dla Chewsuretii krajobraz górski – strome, porośnięte lasem wąwozy w niższych partiach gór i rozległe łąki alpejskie w wyższych. Najwyższym szczytem Chewsuretii jest Góra Tebulo (Tebulosmta) (4493 m). Inne ważniejsze szczyty to: Kidegana (4275 m), Czauchi (3842 m), Tanie (3499 m), Amgismagali (3741 m), Machismagali (3991 m), Maismta (4081 m), Borola (2954 m), Didi (Wielkie) i Patara (Małe) Borbalo (odpowiednio 3294 m i 3134 m). Ważne przełęcze to: Archotistawi (3287 m), Archotisghele (2932 m), Sadzelisgele (3085 m), Datwisdżwari (2676 m), Andaki (2887 m) i Acunta (3431 m). Dna dolin położone są stosunkowo nisko i osiągają minimalny poziom około 1300 m. Góry Chewsuretii charakteryzują więc duże przewyższenia, sięgające 3000 metrów. Dzięki temu można zaobserwować wysokogórskie lasy, krajobrazy subalpejskie, łąki alpejskie, okresowo pokryte lodem strefy subniwalne oraz strefy wiecznej zimy. Krajobraz Pszaw-Chewsuretii w znacznej mierze został uformowany przez lodowce. Po południowej stronie Grzbietu Chewsurskiego nie występują one obecnie niemal wcale, jedyny znajduje się w masywie Czauchi. Formacje polodowcowe można dostrzec wokół głównego grzbietu i w okolicach Didi Borbalo. W Chewsuretii Północnej lodowce nadal są liczne. Góry są tu wyższe, a stoki bardziej strome. Wokół doliny Argunu-Ardoti lodowce otaczają szczyty Tebulo, Amugo, Pirczita, Magismagali. W dolinie Asy dostrzec można liczne cyrki lodowcowe, a w paśmie Kidegany wiszące lodowce. Niezwykle ciekawe są „wędrujące” głazy, znajdujące się w okolicach wsi Roszka. Zostały one uformowane w plejstocenie, na skutek erozji wywołanej działaniem lodowców. Zgrupowanie ogromnych głazów narzutowych, zniesionych przez lodowiec, rozciąga się od 3500 m aż do 2000 m n.p.m.