ხევსურეთი და ხევსურები

“ვიწრო გაგებით ხევსურეთი არის მხოლოდ ის სოფლები და მიწა-წყალი, რომელიც მდებარეობს კავკასიონის მთავარი ქედის გადმოღმა ხევსურეთის არაგვის აუზში, რომელიც ერთვის არაგვს ორწყალში.” (აკ. შანიძე)
“ხევსურები მხოლოდ პირაქეთ ნაწილს, არაგვის ხეობაში მოქცეულ მთებს (ბაცალიგო, ბარისახო) უწოდებენ ხევსურეთს.” (ს. მაკალათია)
“პირაქეთელი ხევსურები თავიანთ თავს თვლიან ნამდვილ ხევსურებად და მიწა-წყალსაც ბუდე ხევსურეთს უწოდებენ.” (ბ. ჯორბენაძე)
დღევანდელი ხევსურეთისა და ხევსურების ამდაგვარი წარმოსახვა არ არის სწორი და იგი ჯერ კიდევ ძველი ფხოვის არსებობის დროიდან უნდა მოდიოდეს. ხევსურეთი აერთიანებს კავკასიონის სხვადასხვა კალთებზე მდებარე ორ ძირითად თემს – პირაქეთს და პირიქითს. პირიქითა ხევსურეთი გეოგრაფიული მდებარეობის გამო კიდევ ორ თემად იყოფა. ესენია არხოტი და მთასიქით-მიღმახევი.

მომზადებულია შოთა არაბულის წიგნის ”ისტორიული თავგადასავალი ხევსურთა”-ს მიხედვით

ეს საინტერესოა

  • ურთიერთდამოკიდებულება ხევსურეთის თემებს შორის ხევსურეთის პირაქეთისა და პირიქითის თემთა მკვიდრნი ცხოვრების წესით და ხასიათით რამდენადმე განსხვავდებოდნენ ერთმანეთისგან, რასაც საქართველოს ბართან და ჩრდილოეთის ტომებთან მათი მეზობლობა და ურთიერთობა […]
  • ფშავი და პირაქეთი ხევსურეთი ფშავის არაგვი სათავეს მთა ბორბალოდან ღებულობს. პირაქეთ ხევსურეთს მდინარე ხევსურეთის არაგვის მთელი აუზი უჭირავს. ხევსურეთის არაგვი შედგენილია სამი მდინარით, რომლებიც სოფელ ღულის მიდამოებში, ზღვის დონიდან […]
  • საარაგვო “საარაგვოს” უწოდებენ ხევსურეთის არაგვის აუზის ტერიტორიებს ორწყლიდან ოხერხევამდე და მასში მოიაზრებენ ცალკეულ დამოუკიდებელ თემებს: “საგაღმოს” (მოწმაო, გველეთი, დათვისი), ლიქოკს და ბარისახოს, […]
  • გორშეღმა გორშეღმის ხეობა მდინარე არაგვის სათავეში მდებარეობს და უმთავრესად წარმოადგენს ბუდე ხევსურეთს, საიდანაც მოხდა ხევსურთა შემდგომი განსახლებანი. გადმოცემით, გორშეღმის ხეობის სოფლებში გუდანიდან გაყრის შემდეგ […]
  • კლედ-ნაშალების (პეტროფილური) ფლორა განსაკუთრებით საინტერესოა ფშავ-ხევსურეთის სუბნივალური სარტყელის ფლორა. ზღვის დონიდან 2900-4000 მ სიმაღლეებზე ბინადრობს რამდენიმე იშვიათი ადგილობრივი მცენარეების სახეობა. აქ კლდეებში, ლოდებში და ღორღში […]
  • ჩირდილის ზენა ჯვრის დაარსება ამ ადგილას ადრე ჩირდილელები ცხოვრობდნენ. ერთ მკითხავ ქალს, ფანცქალათ ოჯახიდან, უთქომ რომ ჯვარი სოფელ ადგილას საკლავის დაკვლას და სადობილოს გამართვას მოითხოვსო. ამ ქალს ლექსად უქადაგია: ას მარჯვენა ასი ცხრასა […]
  • ფშავ-ხევსურეთის ფაუნა არის ერთი ფრინველი, რომლის ხმა მუდმივად ისმის ფშავის და ხევსურეთის, ისევე, როგორც მთელი კავკასიონის ყველაზე მაღალ უღელტეხილებზე და მწვერვალებზეც კი. ეს კავკასიური შურთხია (Caucasian Snowcock) – საკმაოდ დიდი […]
  • ნიადაგი აღწერილ რაიონში სიმაღლეთა ცვლის მიხედვით სხვადასხვა ტიპის: ტყის, ტორფიანი, მთა-მდელოს პრიმიტიული ნიადაგები გვხვდება. მთა-მდელოს ნიადაგებს ყველაზე მაღალმთიანი ნაწილი (2000-3500 მ.) უჭირავთ. მათ შემადგენლობაში […]

One thought on “ხევსურეთი და ხევსურები

  • 09/12/2012 at 11:56
    Permalink

    “ვიწრო გაგებით ხევსურეთი არის მხოლოდ ის სოფლები და მიწა-წყალი, რომელიც მდებარეობს კავკასიონის მთავარი ქედის გადმოღმა ხევსურეთის არაგვის აუზში, რომელიც ერთვის არაგვს ორწყალში.” (აკ. შანიძე)
    “ხევსურები მხოლოდ პირაქეთ ნაწილს, არაგვის ხეობაში მოქცეულ მთებს (ბაცალიგო, ბარისახო) უწოდებენ ხევსურეთს.” (ს. მაკალათია)
    “პირაქეთელი ხევსურები თავიანთ თავს თვლიან ნამდვილ ხევსურებად და მიწა-წყალსაც ბუდე ხევსურეთს უწოდებენ.” (ბ. ჯორბენაძე)
    დღევანდელი ხევსურეთისა და ხევსურების ამდაგვარი წარმოსახვა არ არის სწორი და იგი ჯერ კიდევ ძველი ფხოვის არსებობის დროიდან უნდა მოდიოდეს. ხევსურეთი აერთიანებს კავკასიონის სხვადასხვა კალთებზე მდებარე ორ ძირითად თემს – პირაქეთს და პირიქითს. პირიქითა ხევსურეთი გეოგრაფიული მდებარეობის გამო კიდევ ორ თემად იყოფა. ესენია არხოტი და მთასიქით-მიღმახევი.არასწორი კი არა სწორია,რადგან ხევსური ებრაელს ნიშნავს და სამხრეთიდანაა მათი ასვლა მომხდარი ხევსურეთში და ამიტომ ხევსურეთს უწოდებენ პირაქეთას რადგან არიან ხევის ურები,ძალიანაც სწორია,პირიქითა ხევსურეთი რეალურად გვიანაა დასახლებული პირაქეთელების მიერ,და პირაქეთა ხევსურეთია ნამდვილი ხევსურეთი,როგორ გინდა ავტორო რომ ისტორია დაამახინჯო,მაგრამ არ გამოგივა,აქედანაც ჩანს რეალობა რომ ებრაელები ანუ ურიები არიან ხევსურები და ცდილობ ეს გადაშალო,ბოროტო!

Comments are closed.