ფლორა და მცენარეულობა

ფშავ-ხევსურეთის ფლორის და მცენარეული საფარის მრავალფეროვნებას განაპირობებს ის, რომ ეს ისტორიულ-გეოგრაფიული რაიონი მდებარეობს ცენტრალური დააღმოსავლეთი კავკასიონის მიჯნაზე. მისი ფლორისტული სიმდიდრე აერთიანებს 1000-მდე მცენარის სახეობას. მცენარეთა აღნიშნული რაოდენობა არათანაბრადაა განაწილებული როგორც ჩრდილო და სამხრეთ ფერდობებზე (ფშავი-პირაქეთი ხევსურეთი და პირიქითი ხევსურეთი) ისე ცალკეული ვერტიკალური სარტყლების შიგნით. ფშავისა და პირაქეთი ხევსურეთის ფარგლებში (მდინარე არაგვის აუზის ხეობა) წარმოდგენილია შემდეგი ვერტიკალური სარტყლები:
1. მთების შუა სარტყელი წიფლნარების და მუხნარ-რცხილნარებით.
2. სუბალპური ტყის სარტელი სუბალპური ტყეებით, მაღალმ- თის ბუჩქნარებით, სუბალპური მაღალბალახეულობითა და მდელოებით.
3. ალპური სარტყელი ალპური მდელოებით და მაღალმთის ბუჩქნარებით.
4. სუბნივალური სარტყელი კლდე-ნაშალ-ღორღიანების ანუ პეტროფილური ფლორით.
მდინარე ასას და არღუნის ხეობებში (პირიქითი ანუ ჩრდილო ხევსურეთი) ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი ვერტიკალური სარტყელია წარმოდგენილი. არაგვის ხეობაში ფიჭვნარი ტყეები მხოლოდ მცირე ფართობზეა გავრცელებული, ხოლო პირიქით ხევსურეთში უფრო მეთად არის ცარმოდგენილი. ასა-არღუნის ხეობათა საქართველოს ტერიტორიის მონაკვეთზე საერთოდ არ გვხვდება წიფლნარი ტყე, რომელიც ფართოდ არის გავრცელებული მდინარე არაგვის ხეობაში ზღვის დონიდან 1000-2200მ-მდე. ასას ხეობის საქართველოს ტერიტორიაზე არღუნის ხეობისაგან განსხვავებით, მუხნარი ტყეები არ ვრცელდება, შედარებით ნაკლებად გვხვდება სუბალპური მაღალბალახეულობა, ალპური მდელოები და სუბნივალური სარტყელი.