მშობიარობა

ხევსურული ადათით მშობიარე ქალს შვილის გაჩენა შეუძლია სოფლის გარეთ აშენებულ ფარღალალა ქოხში – რომელსაც საჩეხს ეძახიან. ამისათვის მშობიარე წინასწარ შეიტანს ქოხში საჭირო ჭურჭელს, ტანსაცმელს, საჭმელს. როცა მუცელი ასტკივდება უფროსი დედაკაცი ქოხამდე გააცილებს, შემდეგ მას აღარავინ მიეკარება. მშობიარე საწოლს გამართავს, თავ ქვეშ ხანჯალს დაიდებს რომ მავნე არ გაეკაროს. ბავშვს ჭიპლარს თვითონ მოსჭრიდა დუქარდით. რაც უნდა მძიმე მშობიარე იყოს ხევსური ქალი არ დაიკვნესებს, ეს ქალისათვის სირცხვილია. თუ მშობიარეს ძალიან გაუჭირდებოდა გამოცდილ დიაცს მიუყვანდნენ და ის მიეშველებოდა მას, საჩუქრად აძლევდნენ ერთ ძროხას, თუ ძალიან მძიმე მშობიარობა ექნებოდა ქალს ხახმატის ჯვარს შეევედრებიან. თუ მელოგინე გადარჩებოდა ხახმატში მიდიოდნენ და საკლავს კლავდნენ. თუ მშობიარე მოკვდებოდა მას თავის სახლის მახლობლად დაასვენებდნენ 3 დღე, დაიტირებდნენ და განცალკევებით დაასაფლავებდნენ. ვინც მშობარობას ქოხში გადაიტანდა ოთხი დღის შემდეგ სამრელოში გადავიდოდნენ. სამრელო ეს იყო განცალკევებული შენობა რომელიც სიპი ქვით იყო ნაგები. სამრელოში ქალი 4 კვირა რჩებოდა. ოჯახიდან მას არავინ ეკარებოდა, საჭმელ-სასმელს შორიდან, გრძელ ჯოხზე ჩამოკიდებულს, კარებიდან აწვდიდნენ. მელოგინეს რომ არ შეეშინდეს სამრეკლოს მახლობლად თვითონ ქმარი ან ახლობელი მამაკაცი წვება და დარაჯობს. თუ ვაჟი დაიბადებოდა მშობიარეს დიდი პატივით ეპყრობოდნენ და ქალებს უგზავნიდნენ. თუ ქალი განჩნდებოდა დაღონდებოდნენ და მშობიარეს გამხმარი ქერის პურით კვებავდნენ. ბოსლობის ეს მავნე წესები ხევსურეთში დღეს სრულად დავიწყებულია.
ბავშვს ხევსურები აკვანში ზრდიდნენ. აკვანში ხისაა და დაბალი, იგი ხის ყუთს წააგავს. აკვანში ჩაგებულია ჩალა, სადაც ბავშვის შარდი ჩადიოდა. სველ ჩალას ხშირად ცვლიდნენ. შიბაქი აქ არ იცოდნენ. ბავშვს თბილი წყლით ბანდნენ და ერბოს უსვამდნენ. ბავშვებს ნათლავდნენ. სახელებს საეკლესიო კალენდრის მიხედვით მღვდელი არქმევდა.

ხევსურეთში გავრცელებული სახელებია
ვაჟის: ალუდა, აპარეკა, ბერდია, ბაბღია, ბაღათურა, გუგუა, გიგია, გარსია, ფიცხელა, მარტია.
ქალის: ლელა, ნათელა, მზექალა, ნანა, მზია, შუქია, ნანუა, თამთინა, სანათა, მაია, ბუბია, ქალობა, ხორა.

ეს საინტერესოა

  • რითი იკვებებოდნენ ხევსურეთში ხევსურები დღეში სამჯერ ჭამენ: დილას (სადილი), შუადღისას (სამხარი) და საღამოს (ვახშამი). პურს ჭამენ ტაბლაზე, რომელიც ხის დაბალი და მოკლე სუფრაა და ამ ტაბლაზე დიასახლისი ყველას თავის კერძს ჩამოურიგებს. პურის […]
  • ჩირდილის ზენა ჯვრის დაარსება ამ ადგილას ადრე ჩირდილელები ცხოვრობდნენ. ერთ მკითხავ ქალს, ფანცქალათ ოჯახიდან, უთქომ რომ ჯვარი სოფელ ადგილას საკლავის დაკვლას და სადობილოს გამართვას მოითხოვსო. ამ ქალს ლექსად უქადაგია: ას მარჯვენა ასი ცხრასა […]
  • საომარი აღჭურვილობა ხევსურების საბრძოლო არსენალი მათივე ტანისამოსის მსგავსად მრავალფეროვანი იყო. თითოეული ხევსური ცდილობდა შეეძინა საუკეთესო იარაღი, როგორც შემტევი-საბრძოლო, ასევე დამცავი საჭურველი. მათ შეიარაღებაში შედიოდა: […]
  • ხევსური ხალხის მკურნალობა ხევსურეთში ხალხის მკურნალობას სათანადო ყურადღება ექცევა. 1925 წელს ბარისახოში აშენდა საავადმყოფოს მშვენიერი შენობა, სადაც ფშავ-ხევსურეთის საექიმო პუნქტია მოთავსებული. აქ მუშაობს ერთი ექიმი, რომელიც […]
  • სუბალპური მაღალბალახეულობა (Tall Herbaceus) მცენარეულობის ეს ტიპი ფართოდაა გავრცელებული ფშავსა და ხევსურეთში. მისი გავრცელების გარემო მოიცავს ზღვის დონიდან 1800-2200მ სიმაღლეებს. ყველაზე ფართოდ არის გავრცელებული სოსნოვსკის დიყი (Heracleum sosnowskyi). […]
  • ალუდა ქეთელაური / Aluda Ketelauri (Audio) Aluda Ketelauri - mogwons arxvati / ალუდა ქეთელაური - მოგწონს არხვატი Aluda Ketelauri - moval rodisme / ალუდა ქეთელაური -მოვალ როდისმე Aluda Ketelauri - saqartvelo / ალუდა ქეთელაური - […]
  • ხევსურეთი აღმოსავლეთ კავკასიონზე, კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კალთებზე, ცხოვრობენ ხევსურები – თავისებური ბედისა და ხასიათის მქონე ხალხი, რომელთა დრამატული ყოფა, უცნაური, ყველასგან […]
  • აშექალი აშექალი იყვ მოწმოელი ქალი. ერთ გვერდი ეშმაკებს შჭერივა და ერთი ანგელოზებს. აშექალივ ესეთ მკითხავ ყოფილავ, რო კაცის დღე იცოდავ. ხანავ საფარველ დაიდვისავ აშექალმაო და ვეღარავინ ნახისავ ისივ. ხანავ კი […]

One thought on “მშობიარობა

  • 05/04/2011 at 13:39
    Permalink

    🙁 ზოგიერთი მართლა მავნე წესი გვქონდა ქართველებს! რამდენი ქალი გამოესალმებოდა წუთისოფელს ამ საშინელი უყურადღებობის გამო…

Comments are closed.