ლიქოკი

ლიქოკის თემი ლიქოკის წყლის ხეობაში მდებარეობს, რომელიც ბარისახოსთან უერთდება არაგვს. ლიქოკის ხეობა იწყება შურისციხის ახალაღმოჩენილი ძველი სამაროვნითა და ლიქოკის ჭალით, რომელსაც ძველად ‘’სალაშქრო ჭალა’’ რქმევია.
ლიქოკის ხეობაში ძველ დროს ‘’მაგანძურთა მოძმე’’, გვარები, ‘’თათარი’’ ბასხაჯაურები და ბაცბური გვარები მდგარან, რომელთა დიდი ნაწილი ქრისტიანობის გავრცელების ხანებში თუშეთს გადასულან, ნაწილი კი ადგილიდან აყრილა ან მეზობლებს ამოუხოცავთ (‘’ჯვარს გაუთავებიან’’). დღევანდელი ლიქოკის მკვიდრი ‘’ქისტაური წარმოშობის’’ სისვაურები (სისაურები) ერთხანს ბარისახოში მდგარან და ხმალას ჯვარს ეყმობოდნენ. ბარისახოში მაგანძურთაგან შევიწროვებული სისვაურების ერთი შტო ძმობილ ბასხაჯაურთან გადადის ლიქოკში და კარატის ჯვრის ყმა ხდება. სისვაურებმა და ბასხაჯაურებმა თავის მხრივ ლიქოკიდან აჰყარეს მაგანძურები და სხვა გვარები, მათი ადგილები კი თავად დაიკავეს.
ლიქოკის თემში მდებარეობს ფხოველთა ერთ – ერთი უმთავრესი სალოცავი, დევ – კერპთა მმუსვრელი, კოპალა – კარატის ჯვარი, სადაც აკუშელნი და უძილაურთელი ფშავლები ერთობლივ დღეობას – ‘’ციხეგორობას’’ მართავენ.
ლიქოკშივე მდებარეობს წყალ – ჭალის ყარაული შუბნურის ჯვარი, რომელიც გველეშაპის სახით გვევლინება. იგი იმ დროიდან უნდა მოდიოდეს, როდესაც გველეშაპი წყლის ღვთაება იყო. მოგვიანებით იგი დევმა შეცვალა, ბოლოს კი ორივენი ბოროტ ძალებად იქცნენ.
ლიქოკის თემში შედის მეზობელ ხეობაში მდებარე სოფელი აკუშო, სადაც ადრე სამხარაულები და სერაულები მდგარან. უფრო ძველად კი აკუშოს ‘’ციხეგორი’’ დევ – კერპთა საბრძანებელი ყოფილა. აკუშოს მთაზე, ქუდნისლაზე, შემორჩენილია თხრილიანი საგუშაგო კოშკები, რომლებიც სამხარაულებს ეკუთვნოდა. ქუდნისლადან მოჩანს პირაქეთ ხევსურეთის სტრატეგიული დანიშნულების ყველა გორი და ციხე.
ლიქოკის თემის მკვიდრი, სხვადასხვა წარმოშობის გვარები დღეს ერთ გვარს ‘’ლიქოკელს’’ ატარებს.
ლიქოკის სოფელ აჭედან არის გადასასვლელი სოფელ ხახმატში.

მომზადებულია შოთა არაბულის წიგნის ”ისტორიული თავგადასავალი ხევსურთა”-ს მიხედვით

ეს საინტერესოა

  • ფხოველთა უმთავრესი სალოცავი ფხოველებს (საერთოდ კავკასიელ მთიელებს) ჰყავდათ საერთო ღვთაებანი – კოპალა, იახსარი, პირქუში, ხმალა, პირიმზე, თერგვაული, ბერი ბაადური – რომელნიც შემდგომ სათემო სალოცავებად იქცნენ და ხშირ შემთხვევაში წმინდა […]
  • სოფელთა განსახლების ძირითადი ფაქტორები და სოციალური სტუქტურა ხევსურეთი აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კუთხეა თავისი გეოგრაფიული მდებარეობით, ბუნებით წარსულით, მატერიალური და სულიერი კულტურით, მეურნეობის ფორმებით, ყოფის ტრადიციული […]
  • ხევსური ხალხის მკურნალობა ხევსურეთში ხალხის მკურნალობას სათანადო ყურადღება ექცევა. 1925 წელს ბარისახოში აშენდა საავადმყოფოს მშვენიერი შენობა, სადაც ფშავ-ხევსურეთის საექიმო პუნქტია მოთავსებული. აქ მუშაობს ერთი ექიმი, რომელიც […]
  • სახლ-კარი ხევსურისა ხევსურთა საცხოვრებლები, სახნავ-სათესი სავარგულების უკმარისობის გამო, ძნელად მისადგომ, კლდოვან ადგილებში აშენებული კოშკურ-ქვითკირებული იყო, რასაც თავდაცვითი მნიშვნელობაც ჰქონდა. ხევსურის მიერ საცხოვრებელად […]
  • სარწმუნოება ხევსურთა სარწმუნოებრივი სისტემა სიმბიოზია წარმართობისა და ქრისტიანობისა. ღვთაებათა სიმრავლე ანუ პოლითეიზმი დასტურია იმისა, რომ უხსოვარ დროში ხევსურები ქრისტიანობამდელი რწმენა-წარმოდგენებით სარგებლობდნენ. მათ […]
  • კოპალას დაარსება ლიქოკში ლიქოკში არის ერთი მაღალი მთა  კარატისწვერი. ეს წვერი მთაზე პატარა დავაკებაა. ერთ მხარეზე გადახედავს ბულალაურთას, ფშავის სოფელს, და მეორე მხარეზე  ლიქოკის ხეობას. ამ ფშაველ-ხევსურების და, ნამეტნავად, ამ ორი […]
  • გუდანი ძველი ანდრეზებით, ‘’ხევსურეთის’’ დასახლების უპირველეს კერად სოფელი გუდანი მიიჩნევა. ‘’თავდაპირველ ხევსურულ გვარებს ჭინჭარაული, არაბული და გოგოჭური წარმოადგენდა’’, დანარჩენი გვარები კი შედგებიან სხვადასხვა […]
  • “ჟამნი” ხევსურეთში XIVსაუკუნის პირველ ნახევარში საქართველოში შავი ჭირი გაჩნდა, რომელიც ისტორიაში “დიდი სიკვდილიანობით” არის ცნობილი. იგი საქართველოში ოქროს ურდოდან შემოვიდა, საქართველოდან კი ეგვიპტე – ევროპამდე გააღწია. ეს […]

One thought on “ლიქოკი

Comments are closed.