კეჭნაობა

არ შეიძლება ხმლის მხრიდან მოქნევა.

ხევსურეთში  შურისძიების უფრო მსუბუქი ფორმაც არსებობს,რომელსაც კეჭნაობას უწოდებენ.

კეჭნაობა ხევსურეთში ჩვეულებრივი მოვლენაა და იშვიათია ხევსური დაუკეჭნავი  იყოს და მას თავ-პირი დაშნითა და საცერულით დასერილი არ ჰქონდეს,ამიტომ კეჭნაობაში და იარაღის ხმარებაში ხევსურები პატარაობიდან ვარჯიშობენ,ჯერ ხის დაშნებით და ფარებით,შემდეგ კი ნამდვილ ხმლებზე და ფარებზე გადადიან.

კეჭნაობაში მთავარია,გავარჯიშებული ხელი და კარგი ხმალი გქონდეს,ისე,რომ ხმლის ერთი მოქნევით მეშუღლეს მსუბუქი ჭრილობა მიაყენო,სისხლი გამოადინო და საფოთლეს(საექიმო) გარდა არაფერი გადაგხდეს,მძიმე დაკეჭნა სირცხვილია:იტყვიან,მკლავი ვერ დაიმორჩილა და მეშუღლემ ამიტომ გასწირა,მძიმედ დაკეჭნაო.

კეჭნაობა ან შუღლობა ხდება მიცვალებულის რიგებში,ქორწილში,ხატობაში და სხვა.მიზეზი მრავალნაირია:პირადი შეურაწყოფა,შური,სიმთვრალე,დედისა და მამის სულის შეგინება და სხვა.კეჭნაობა ვაჟკაცობად ითვლება და ქალებში კარგი მოკეჭნავე დიდ მოწონებაშია:“ქალისპირა ბიჭს უფრო ,მაუდის ჩხუბი და კეჭნა ქალების სათვალფეროდ’-ო.ვინც კეჭნაობას გაურბის,მას ძრახავენ,ბეჩავი და მხდალიაო,მაგრამ კეჭნაობაში მარტო პირადი  ვაჟკაცობა და გულადობა არ კმარა,საჭიროა აგრეთვე დრამის გადასახდელად ქონებრივი შესაძლებლობა,რომელიც ყველა ხევსურს არ მოეპოვება.

ამიტომ ღარიბი ხევსური კეჭნაობისგან თავს იკავებს,შეძლებული კი სახელს ეძებს,მუდამ შარზე დგას და დაკეჭნილს ეუბნება:“თეთრი ოქროთი აგილესავ მაგ ჭრილობას“ ან „ბაჯაღლო ოქროთი შეგიმკობ მაგ ჭრილობასო’.

კეჭნაობის სისხლი გვარზედ და თემზეც გადადის და სანამ შერიგება არ მოხდება,შუღლი მე 4-5 თაობამდე გრძელდება,ამიტომ მეშუღლეები ფარ-ხმლით არიან შეიარაღებულები და სადაც შეხვდებიან,იქვე კეჭნაობას გაიმართება.

კეჭნაობაში მთავრია კარგი ხმალი და ხევსურებიც ასეთ ხმალს დიდად აფასებენ.კეჭნაობაში ხმარობენ ხევსურულ სწორ ხმალს „ფრანგულს“-ს და რკინის ფარს.მოკეჭნავეს ხშირად თითში უკეთია დაკბილული  რკინის „ღაჯია“.

პირველის შეტაკებისთანავე მეშუღლეები ხმალს იშიშვლებენ,ფარებს მომიმარჯვებენ და ერთმანეთს კეჭნიან.ვინც ამ დროს მათ შეესწრება,უნდა გააშველოს გვერდის აქცევა სირცხვილია.თუ გამზავებელს ხმალი მოხვდა და დაიჭრა,ვისიც ხმალია,დრამა იმან უნდა გადაიხადოს.ზოგჯერ მოკეჭნავეთა შორის ქალი მანდილს შეაგდებს და იტყვის „ესეთა გეხვეწებით“ მაშინ უნდა გაშორდნენ,თორემ სირცხვილია.მაგრამ კეჭნაობის დროს მეშუღლეებს გამზავებელი თუ არ შეესწრო,როცა მოიღლებიან,თვითონვე იტყვიან,გვეყოფაო და იარაღს დაყრიან,შემდეგ ერთმანეთს ჭრილობას შეუხვევენ და გაშორდებიან.

კეჭნაობის დროს მეშუღლეები  ცდილობენ ხმალი ისე დაკრან,რომ მეშუღლეს მსუბუქი ჭრილობა მიაყენონ.

წყარო  სერგი მაკალათი  “ხევსურეთი”

ეს საინტერესოა

  • გიგო გაბაშვილი – ხევსურული უდიდესი ქართველი მხატვარი – გიორგი (გიგო) გაბაშვილი ქართული რეალიზმის წარმომადგენელია და მას თავისი ადგილი უკავია ქართული ფერწერის განვითარების ისტორიაში. მის სახელს უკავშირდება დამთავრებული ჟანრული და […]
  • ხევსურული “ქათიბები” ძველი ხევსურული ნაქარგი […]
  • სოფელ გველეთის სალოცავი სოფელ გველეთის მთავრი სალოცავი მდებარეობს სოფლის თავზე,მისგან საკმაოდ შორს და მას მთავარანგელოზის ჯვარი ეწოდება. თავდაპირველად ის სალოცავი ღვთისია ხუცესის თქმით გიგაურების სალოცავი იყო,როდესაც გიგაურები […]
  • ხევსურული ლუდი ხევსურეთში გამეფებულია ლუდის კულტი. ლუდი აქ ღვთიური სასმელია და ღვთაებათა სადიდებლად დუღს. ხევსურთა თქმით, არაყი ‘’ეშმაკის ნაორთქლია’’ (გაფუებული პურის მარცვლის არაყს ევროპაშიც ‘’ეშმაკის არაყს’’ […]
  • გორშეღმა გორშეღმის ხეობა მდინარე არაგვის სათავეში მდებარეობს და უმთავრესად წარმოადგენს ბუდე ხევსურეთს, საიდანაც მოხდა ხევსურთა შემდგომი განსახლებანი. გადმოცემით, გორშეღმის ხეობის სოფლებში გუდანიდან გაყრის შემდეგ […]
  • ხევსურული დღეობების კალენდარი სტილი დღეობები და უქმეები ძველი ახალი 25-XII 7-I ქრისტე 1-I 14-I წელწადნი 2-I 15-I კუმეტი 5-I 18-I წყალკურთხევა 6-I 19-I განცხადება აღება / ხორც. […]
  • ხევსურების თხოვნა ამერიკის მთავრობას ჩვენი ხევსურეთის ხალხი შეწუხებულ არს ბოლშევიკებით. გვიკრძალავენ რჯულს. უნდათ კოლხოზების გაკეთება და ბევრის ნალოგების გამორთმევა და მოდიან და ხშირად გვეუბნებიან მაგრამ ჩვენ თანახმა არ ვართ სანამ სრუა […]
  • ფოტო კონკურსი ვისაც გიყვართ, გიმოგზაურიათ, ან ხართ ხევსური, გაქვთ გადაღებული საინტერესო ფოტოები, მაშინ გამოგვიგზავნეთ ჩვენს ფეისბუქის გვერდზე www.facebook.com/khevsureti.ge მესიჯებში. 3 სექტემბერს ღამის 00:00 საათზე […]