თამარული

ხევსურეთის ზეპირმა ისტორიამ მომხვდურებითან ვაჟკაცურად მებრძოლი რამოდენიმე გმირი ქალის სახელიც შემოგვინახა. ამათგან ერთ-ერთია თამარული (თამარი). სხვადასხვა მეანდრეზე სხვადსხვანაირად გადმოგვცემს თამარულის სადაურობას. იგი ყურაული, კივკოზაური, ან გოგოჭურია. ერთი კი ცხადია, რომ თამარულის გვარი ხევსურეთში აღარ დარჩენილა.
დიდი და ძლიერი გვარი იყო ყურაული. ნაწილი ლიქოკის ხეობაში, ნაწილი კი შუაგულ ხევსურეთში იდგა. მეტისმეტი აღზევებისა და თავმეტობის გამო ისინი “გუდანის ჯვარმა გაათავა”. ყურაულები იყვნენ ვეფხვის მომკლავი მგელა და ხევსურთა რჯულმდებელი თათარა.
კიდევ უფრო ძლიერი და ხალხმრავალი გვარი იყო გუდანის ჯვარის მტერი კივკოზაური. იმდენად აღზევებული, რომ “გუდანის ჯვარის სამუქაროდ” სანეს ციხე-კოშკიც კი აუგიათ, რომლის სამშენებლო ქვა ახალხევიდან (ჩხუბასა და ბაცალიგოს შორის ) უზიდავს . კივკოზაურთა “მოძალე” გვარიც “გუდანის ჯვარმა გაათავა”, მათი ნადგომი ადგილები კი თავად დაიჭირა.
ერთხელ ხევსურეთს ლეკები დაეცნენ. ეს ამბავი მაშინ მომხდარა ხევსურეთი დაგვირილას რომ ულაშქრავს და სიმაგრე-სახიზარში ღულელი ქისტაურებიც ამოუხოცავს (XVII ს.).
მტირს გამოჩენისას მოსახლეობა სიმაგრეებში გაიხიზნა. თამარულმა კი რომელმაც სოფლიდან გასვლა ვერ მოასწრო ჭერხოში შევარდა, მამის შუბს დაავლო ხელი და კარების უკან დაიმალა. შუბი ჭერხოში შემოსულ ლეკს ჰკრა, მოჰკლა და ბნელ ადგილას გადაათრია. მოკლულს ხანჯალი აართვა და ისევ კარების უკან ჩასაფრდა. გაბოროტებული ლეკები, მოსახლეობა ხელთ რომ ვერ იგდეს, სოფელში დაძრწოდნენ და მიტოვებულ სახლებს ძარცვავდნენ. რამდენი ლეკიც თამარულას ჭერხოში შევიდა, ქალმა მოჰკლა. შვიდი ლეკი მოუკლავს, ზოგი გადმოცემით უფრო მეტი.
ნადავლით დატვირთული ლეკის ჯარი რომ წავიდა და გახიზნული მოსახლეობა სოფელში დაბრუნდა, გაუკვირდათ თამარულის მამაცობა და უთხრეს: კაცი რომ იყვე ჯვარში საკარგმყოს დაგიდგამდით, შენ რას ისურვებ, რას დასტოვებ ანდრეზადო?
თამარულას ხუმრობით უთქვამს: ჯვარში როცა ლუდს ადუღებთ, ტკბილი დამილოცეთ, ის მომწონს, სხვა არა მინდაო.
მას მერე გუდანის ჯვარში დღეობების დროს, ერთ ჩხუტს ტკბილანს თამარულისათვის დალოცავდნენ და ჯვარის კარზე მოსულ დიაც-ყმაწვილს გაუტანდნენ. ბავშვები მხიარულად დაიძახებდნენ: შაუნდნასავ თამარულსავ, კართუკენითი დამალულსავ, შვიდის ლეკის მამკლავსავ, თავის მიწა-წყლის დამცავსავ.”

მომზადებულია შოთა არაბულის წიგნის ”ისტორიული თავგადასავალი ხევსურთა”-ს მიხედვით

2 thoughts on “თამარული

  • 12/09/2011 at 20:33
    Permalink

    მე ეს ამბავი ასე წამიკითხავს “კარიბჭეში”: თამარული იყო ჭინჭარაული.მოკვლით კი სულ 35 ლეკი მოუკლავს

  • 17/10/2011 at 18:31
    Permalink

    ჭინჭარაული აშკარად არ იყო…გეშლება მე მგონი…:)

Comments are closed.